Ga verder naar de inhoud
Ga verder naar de inhoud

Cul­tuur­be­gro­ting 2027: minister licht besparingen toe in Commissie Cultuur

di. 17 november 2026

De bezorgdheden van de cultuursector vinden weerklank in het Vlaams Parlement. Er is brede erkenning dat de besparingen zwaar wegen en dat alternatieven nodig zijn. Maar erkenning is nog geen oplossing: de concrete impact en de noodzakelijke bijsturingen blijven voorlopig onduidelijk.

Minister licht besparingen toe in Commissie Cultuur

Op 12 november stond de cultuurbegroting 2027 op de agenda van de Commissie Cultuur van het Vlaams Parlement. In deze commissie volgen de Vlaamse parlementsleden die bevoegd zijn voor cultuur het beleid van de minister op, bespreken ze de beleidskeuzes en begrotingsvoorstellen én kunnen ze de minister hierover rechtstreeks bevragen. 

Minister Gennez lichtte de uitgangsprincipes achter haar cultuurbegroting 2027 toe. oKo was samen met De Federatie fysiek aanwezig om het debat op te volgen en de belangen van de cultuursector mee te bewaken. 

De boodschap van de minister: cultuur blijft een kerntaak, maar budgettaire ruimte is beperkt

De Minister benadrukt dat cultuur, de oudste Vlaamse bevoegdheid, ook vandaag een absolute kerntaak is. Ze beseft dat de Vlaamse cultuurbegroting inmiddels de 1% gezakt is en stelt voor om die 1% opnieuw als eerste target te nemen bij een volgende begrotingsoefening. Cultuur moet opnieuw belangrijker worden als dat economisch mogelijk is. Tegelijk stelt ze vast: “Cultuurbeleid heeft te weinig supporters in de samenleving en in de brede politiek.” 

Ondertussen wil de Minister bekijken of er flankerende maatregelen mogelijk zijn, zonder valse verwachtingen te creëren. “De ongelijke impact van besparingen, soms ingrijpend, soms marginaal, is het bewijs dat er dringend een gesprek moet komen over subsidiariteit en de relatie tussen het lokale en het Vlaamse cultuurbeleid,” stelt ze vast. 

De Minister koos niet voor de kaasschaaf maar voor gericht besparen. Ze greep in met het doel om een doeltreffende ondersteuning en voldoende weefsel (vb. in cultureel erfgoed en sociaal-cultureel werk) over te houden om opnieuw recht te kunnen krabbelen wanneer het economisch beter gaat. “Dan kan er gericht herstelling zijn als dat budgettair mogelijk is”, zo zegt ze.

Ze benadrukt dat ze nog steeds achter de visienota staat. “De middelen voor cultuur en zorg en cultuureducatie veranker ik structureel in de begroting, de extra investering in de museale hervorming blijft een feit. Ik bespaar niet op internationaal cultuurbeleid.”

Waarom deze keuzes?

De Minister lichtte ook toe welke uitgangspunten haar keuzes hebben bepaald. Ze wilde in de eerste plaats makers sparen en niet besparen op domeinen waarvoor Vlaanderen “de volledige eindverantwoordelijkheid” draagt.

Subsidies ad nominatum verstoren volgens haar het gelijke speelveld en hebben geen decretale basis. Dat vindt ze niet wenselijk.  Innovatieve partnerprojecten worden stopgezet omdat de impact volgens haar niet in verhouding stond tot de inzet van mensen en middelen. Daarnaast wil ze dubbel werk en versnippering in de bovenbouw tegengaan. Dat moet gebeuren met een zeer ingrijpende reorganisatie die verankerd wordt in de Vlaamse Codex Cultuur. 

Parlementaire reacties: brede bezorgdheid over de impact

Verschillende commissieleden vinden de besparingen in cultuur disproportioneel, zeker in verhouding tot hun beperkte impact op de totale Vlaamse begroting. Vanuit de oppositie wordt openlijk in vraag gesteld of een nieuwe besparingsronde wel noodzakelijk was. 

Ook over de toekomst van cultureel erfgoed bestaat brede bezorgdheid. Zowat alle partijen vragen een alternatief voor de zware besparingen in deze sector. Mogelijkse pistes zijn flankerende maatregelen, zoals uitstroombeleid en monitoring, of zelfs het terugschroeven van de besparing. Ook voor sociaal-cultureel werk vragen commissielieden dat de besparingen beter worden doordacht dan bij de vorige besparingsronde. 

Daarnaast klinkt er waakzaamheid over een mogelijke nieuwe politisering of verzuiling, bijvoorbeeld wanneer archieven als alternatief voor Vlaamse subsidies afhankelijk zouden worden van andere financieringskanalen. Voor de meeste partijen is dit geen wenselijk toekomstperspectief.

Veel vragen over de concrete uitwerking van de besparingsvoorstellen blijven onbeantwoord. Commissieleden vragen meer duidelijkheid over de besparingen op het sociaal-cultureel werk, het decreet bovenlokaal en de bovenbouw. Daarnaast willen ze weten welke impact de besparingen op de gemeentefondsen zullen hebben op het lokale cultuurbeleid, en wat de cumulatieve gevolgen zijn van de opeenvolgende besparingsrondes. Ook vraagt de commissie zich af in hoeverre bepaalde besparingen eenmalig dan wel recurrent zijn. 

Tot slot stellen commissieleden de vraag welke hefboomfunctie het Vlaamse cultuurbeleid nog kan opnemen ten aanzien van het lokale cultuurbeleid. Hoe kan Vlaanderen ervoor zorgen dat cultuurparticipatie niet steeds sterker afhankelijk wordt van de gemeente of postcode waar iemand woont?

Reacties vanuit de sector en de SARC

Verder verwijzen enkele commissieleden expliciet naar het advies van de SARC waarin wordt gewaarschuwd dat het culturele ecosysteem zwaar onder druk staat, en naar de open brief van Ruimte voor Cultuur. 

Die verwijzingen zijn belangrijk. Ze tonen aan dat de bezorgdheden die vanuit de sector en vanuit de expertise van de SARC worden geuit ook hun weg vinden naar het parlementaire debat. “Ze [de brede cultuursector] laat zich niet uit elkaar spelen”, stelt een commissielid vast. 

Voor oKo bevestigt het debat hoe belangrijk het is om de gevolgen van de besparingen in hun geheel te blijven bekijken. De impact beperkt zich immers niet tot afzonderlijke organisaties of deelsectoren. Ook de onderlinge afhankelijkheden, de lokale verankering en de draagkracht van het volledige culturele ecosysteem staan op het spel.

Dat verschillende commissieleden de bezorgdheden van de sector expliciet benoemen en aandringen op alternatieven, is een belangrijk signaal. Tegelijk zijn er nog veel onduidelijkheden en ligger er voorlopig weinig concrete oplossingen op tafel. De verdere opvolging blijft dus cruciaal. 

Vervolg: oKo blijft het debat opvolgen

Op donderdag 19 november zal minister Gennez tijdens de Commissie Cultuur uitgebreid antwoorden op de vele vragen die werden gesteld. oKo zal opnieuw fysiek aanwezig zijn en brengt nadien verslag uit. Naar verwachting volgt daarna ook nog een hoorzitting.

Tijdens de algemene vergadering van oKo op 8 december gaan we dieper in op de open brief van Ruimte voor Cultuur en de verdere gezamenlijke opvolging van de besparingen.