Ga verder naar de inhoud
Ga verder naar de inhoud

Europese cul­tuur­mid­de­len onder druk: voorgesteld budget voor AgoraEU met 30% verlaagd

do. 5 november 2026

De Europese onderhandelingen over AgoraEU bepalen mee de toekomst van de cultuurfinanciering vanaf 2028. Wat betekenen de verschillende budgetvoorstellen voor de sector? Ontdek het in ons artikel.

 

De Maan © Hansmaakteenfoto
Podvisfestival 2025 © Hansmaakteenfoto

Europese onderhandelingen over AgoraEU: verschillende budgetvoorstellen

De onderhandelingen over het Europese meerjarenbudget 2028-2034 (MFK) zetten de toekomst van de Europese cultuurfinanciering onder druk. Op 16 oktober stelde de Europese Raad voor om het budget voor het nieuwe programma AgoraEU met ongeveer 30% te verlagen ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie. Hoewel het voorgestelde budget nog steeds hoger ligt dan de huidige financiering, leidt de aangekondigde verlaging tot bezorgdheid in de culturele sector. Als reactie daarop verzamelden cultuurorganisaties en vertegenwoordigers van het middenveld zich op 29 oktober in Brussel voor een publiek protest tegen de geplande besparingen.

Wat is AgoraEU?

In het voorstel voor het volgende Europese meerjarenbudget bundelt de Europese Commissie drie bestaande financieringslijnen in één nieuw programma: AgoraEU. Het programma omvat drie grote onderdelen:

  • Creative Europe – Culture: ondersteuning voor de culturele en creatieve sector.
  • MEDIA+: ondersteuning voor de audiovisuele sector.
  • CERV: financiering voor democratie, burgerschap, gelijkheid, rechten en waarden.

Het programma moet vanaf 2028 de Europese ondersteuning voor cultuur, media en democratie vormgeven.

Drie verschillende budgetvoorstellen

De Europese Commissie stelde in juli 2025 een budget van 8,6 miljard euro voor AgoraEU voor. Dat is meer dan een verdubbeling van het huidige gezamenlijke budget van 3,94 miljard euro voor de drie betrokken programma's.

Het Europees Parlement wil nog verder gaan en pleit voor een budget van 10,72 miljard euro. Het Parlement stelt bovendien een andere programmastructuur voor, met onder meer een afzonderlijke financieringslijn voor muziek. De stemming over dit voorstel wordt in november verwacht.

De Europese Raad stelde op 16 oktober daarentegen een budget van 6,007 miljard euro voor. Dat betekent een verlaging met ongeveer 30% tegenover het voorstel van de Commissie en een nog grotere kloof met de ambitie van het Europees Parlement.

Toch is het voorstel van de Raad niet uitsluitend negatief: tegenover het huidige gezamenlijke budget van 3,94 miljard euro betekent 6,007 miljard euro nog altijd een stijging van ongeveer 54%, ofwel een budget dat 1,54 keer zo groot is. De bezorgdheid zit dus vooral in het feit dat de oorspronkelijke ambities voor AgoraEU aanzienlijk worden teruggeschroefd, terwijl de noden van de culturele en creatieve sector groot blijven.

Waarom zijn deze onderhandelingen zo belangrijk?

De Raad speelt een cruciale rol in de onderhandelingen. Het zijn de 27 lidstaten die, via een unaniem akkoord, het Europese meerjarenbudget vastleggen. Elke lidstaat heeft daarbij dus een belangrijke stem.

De onderhandelingen worden beïnvloed door verschillende belangen, onder meer de tegenstelling tussen nettobetalers en netto-ontvangers van de Europese begroting. Er zijn aanwijzingen dat vooral de nettobetalende lidstaten terughoudend zijn tegenover hogere uitgaven. Ook de terugbetaling van de leningen die tijdens de COVID-19-crisis via NextGenerationEU werden verstrekt, weegt op de gesprekken.

Opvallend is dat Ierland, een van de nettobetalende lidstaten, momenteel het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie bekleedt. Het land speelt daardoor een belangrijke rol in het begeleiden van de onderhandelingen.

Voor de culturele en creatieve sector staat er veel op het spel: de omvang van het budget bepaalt mee hoeveel ruimte er de komende zeven jaar zal zijn voor Europese samenwerking, culturele uitwisseling en ondersteuning van kunstenaars en organisaties.

Wat gebeurt er nu?

De onderhandelingen worden momenteel geleid door Ierland, dat tot eind 2026 het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie bekleedt.

Voor de goedkeuring van het volledige meerjarenbudget is een unaniem akkoord van de 27 lidstaten nodig, gevolgd door de goedkeuring van het Europees Parlement.

Een akkoord tegen eind 2026 moet ervoor zorgen dat de nodige wetgeving in 2027 kan worden goedgekeurd. Zo kan de Europese financiering vanaf januari 2028 zonder onderbreking doorlopen.

De onderhandelingen zijn dus nog niet afgerond. Tijdens de verdere gesprekken tussen de Europese Commissie, het Parlement en de Raad blijft er ruimte om het uiteindelijke budget bij te sturen. De hoop is dat het eindresultaat dichter zal aansluiten bij het oorspronkelijke voorstel van de Commissie.

Steun de campagne #StandUpforAgoraEU

Het protest van 29 oktober in Brussel maakte deel uit van de campagne tegen de voorgestelde budgetverlaging. Culture Action Europe, Civil Society Europe en European Civic Forum organiseerden de actie samen met de Future of Europe-cohort.

Ook na het protest kan je de campagne ondersteunen:

De onderhandelingen zijn nog niet afgelopen. Juist nu is het belangrijk om onze stem te laten horen en te blijven pleiten voor een ambitieus AgoraEU-budget dat de Europese cultuursector de nodige toekomstperspectieven biedt.