Geen besparingen op het Kunstendecreet, maar het culturele ecosysteem is erg geraakt
Onze voogdijminister heeft hard geknokt. Daar zijn we oprecht dankbaar voor. Maar we leven niet in een vacuüm. Lees meer over de besparingen.
Geen besparingen op het Kunstendecreet, maar het culturele ecosysteem is erg geraakt
Het Kunstendecreet is gespaard gebleven. Onze voogdijminister heeft hard geknokt. Daar zijn we oprecht dankbaar voor. Kunstenaars en kunstenorganisaties krijgen daardoor de nodige continuïteit en ruimte om hun werk te blijven maken.
Maar ze zijn verbonden met partners in het hele culturele veld. Ze maken gebruik van lokale infrastructuur, bouwen op publiekswerking uit lokale cultuurhuizen en zijn ook actief in het cultureel erfgoed en het sociaal-cultureel werk. Als daar de draagkracht vermindert, voelen ook wij dat.
Waar wordt er bespaard?
De Vlaamse besparingen treffen een groot deel van het culturele ecosysteem. Vooral het cultureel erfgoed, waaronder archieven, bovenlokale musea en erfgoedcellen, en het sociaal-cultureel werk worden zwaar geraakt. Ook de sectorale steunpunten en de bredere culturele bovenbouw delen in de klappen. Daarnaast wordt er bespaard op het Gemeentefonds. De precieze gevolgen daarvan voor het lokale culturele aanbod, kunstenaars, kunstenorganisaties en cultuurcentra zijn nog onduidelijk. Ook het bovenlokaal cultuurbeleid moet inleveren. Daardoor staan onder meer de budgetten voor projecten, intergemeentelijke samenwerkingen (IGS’en), spreiding, sectoroverschrijdende samenwerking en innovatieve partnerschappen met andere beleidsdomeinen onder druk.
In totaal wordt er 47 miljoen euro bespaard op het beleidsdomein Cultuur. Dat is disproportioneel veel. Hoewel het budget voor het Kunstendecreet voorlopig overeind blijft, zullen ook kunstenorganisaties de gevolgen van deze besparingsronde voelen. De beslissingen van de Vlaamse Regering roepen bovendien vragen op over de visie op cultuurbeleid en de betrouwbaarheid van de overheid, zeker wanneer eerder genomen subsidiebesluiten eenzijdig worden gewijzigd. Van culturele organisaties wordt tegelijk verwacht dat ze inzetten op goed bestuur, fair practices en kwaliteitsvol personeelsmanagement.
Binnen het Kunstendecreet, Literatuur Vlaanderen en het Circusdecreet worden geen rechtstreekse besparingen doorgevoerd. Dat betekent echter niet dat deze sectoren buiten schot blijven. De financiering van kunstenorganisaties is al lang niet meer beperkt tot het budget uit het Kunstendecreet.
De gevolgen van besparingen elders werken door in onze kunstenorganisaties en in het bredere culturele ecosysteem. oKo spreekt zijn solidariteit uit met collega’s uit het cultureel erfgoed, het sociaal-cultureel werk, de sectorale steunpunten en alle andere organisaties en mensen die zwaar worden getroffen. Samen met de sector blijven we de impact van deze beslissingen opvolgen en in kaart brengen, met bijzondere aandacht voor de gevolgen voor organisaties, kunstenaars en het culturele ecosysteem als geheel.
We zullen de komende tijd samen met jullie verder nauwgezet in kaart brengen wat deze beslissingen in de praktijk betekenen voor organisaties, kunstenaars en het culturele ecosysteem als geheel.
Leeslijst: Vlaamse besparingen en de impact op cultuur
Cultureel erfgoed, bibliotheken en erfgoedopleiding
- Open brief aan de minister van Cultuur — namens de landelijke en bovenlokale archieven, 12 oktober 2026
- Erfgoedsector in rouw na snoeiharde Vlaamse besparingen: ‘Wij zijn volledig lamgeslagen. Het is een slagveld’ — De Morgen, 12 oktober 2026
- Open brief aan de minister van Cultuur van Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience, Universiteitsbibliotheek Gent en Openbare Bibliotheek Brugge — Bibliotheek Brugge, 12 oktober 2026
- Enige erfgoedopleiding aan Vlaamse hogeschool trekt aan alarmbel: “Stageplekken verdwijnen nu al door besparingen” — VRT NWS, 6 oktober 2026
- Erfgoedbibliotheken als essentiële schakel in het ecosysteem — Open brief namens de landelijke erfgoedbibliotheken, 7 oktober 2026
Nederlandstalige aanwezigheid in Brussel
- Open brief na Vlaamse besparing op bibliotheken: ‘Dit raakt de meest kwetsbaren’ — BRUZZ, 14 oktober 2026
- Als er gesneden wordt in Vlaanderen, doet het pijn in Brussel — De Standaard, 11 oktober 2026
- Brusselse cultuurschepenen: “De Vlaamse overheid ondergraaft haar eigen betrouwbaarheid” — De Standaard, 11 oktober 2026
- Brusselse politiek hekelt besparing op bibs: 'Minimale besparing met maximale schade' — BRUZZ, 9 oktober 2026
- ‘Nog nooit meegemaakt’: Vlaamse bibliotheken in Brussel vrezen voor impact besparingen — BRUZZ, 6 oktober 2026
Sociaal-cultureel werk
- Sociaal-cultureel werk is meer dan boswandelingen — De Morgen, 5 oktober 2026
Hallucinante cultuurbesparing treft opnieuw sociaal-culturele sector — De Federatie, 2 oktober 2026
Steunpunten
Besparingen in de cultuursector en impact op de steunpunten | Kunstenpunt - Kunstenpunt, 14 oktober 2026
Masereelcentrum
- CULTUURBESPARINGEN TREFFEN OOK MASEREEL - Masereelcentrum, Kasterlee, 12 oktober 2026
Screen Flanders
- Stopzetting Screen Flanders | Screen Flanders - VLAIO en VAF, 2 oktober 2026
Lokaal en bovenlokaal cultuurbeleid
- Besparingen | VVSG - Een overzicht van VVSG, 12 oktober 2026
- Vlaamse regering zet schaar in cultuur - Cult!, 9 oktober 2026
- OP/TIL - Informatie over bovenlokaal cultuurbeleid
- Vlaanderen schrapt miljoenen uit het Gemeentefonds: dit bedrag verliest uw gemeente in 2027- Informatie over bovenlokaal cultuurbeleid, De Morgen, 2 oktober 2026
Opinies en analyses over cultuurbeleid
- Hoe betrouwbaar is een minister die het ene jaar ophemelt wat ze het volgende jaar ondergraaft? - Column van Tinneke Beeckman, De Standaard, 14 oktober 2026
- Cultuurminister Gennez verankert de rechtse ideologische verkaveling in haar begroting - Column van Dave Sinardet, De Morgen, 12 oktober 2026
- Besparen op cultuur is niet zomaar een rekenoefening - Opinie van Katrien Reist en Pascal Gielen, De Morgen, 8 oktober 2026
- Curatorenpraktijken #9: verschraling - Analyse van Laura Herman, Rekto:Verso, 8 oktober 2026
- De cultuur heeft haar dienst vervuld, de cultuur kan gaan - Analyse van Marc Reynebeau, De Standaard, 6 oktober 2026
- Het is niet omdat iets prioritair is, dat het andere niet essentieel is - Opinie, Circuscentrum, 2 oktober 2026
Acties en protest
Laat het licht aan
Laat het licht aan | Stop de sloop van de cultureel-erfgoedsector - 15 oktober 2026, Actie OCE (Overleg Cultureel Erfgoed)
Erfgoed in uitverkoop
- ERFGOED IN UITVERKOOP - 15 oktober 2026, Actie Amsab-ISG, Liberas, het Huis van Alijn, Kina en de Boekentoren met de steun van de Gentse erfgoedsector
- Masereel, Vlaamse Topstukken en Pierke te koop: “Als de overheid niet voor haar erfgoed zorgt, moeten we het in de uitverkoop zetten” - De Standaard, 12 oktober 2026
Rood alarm
- Het licht van de erfgoedsector gaat uit - Actie van Overleg Cultureel Erfgoed (OCE)
- De erfgoedsector luidt het alarm - Boekentoren
Protest tijdens Film Fest Gent
- Film- en erfgoedsector protesteren op rode loper Film Fest Gent, Caroline Gennez gaat het gesprek (heel even) aan - De Standaard, 7 oktober 2026
Overzicht besparingen 2027 - beleidsdomein Cultuur
| Gebied van besparing | % | Bedrag |
| Bovenlokale musea | -30% | 2,3 miljoen |
| Landelijke dienstverlenende organisaties in cultureel-erfgoeddecreet | -30% | 1,8 miljoen |
| Landelijke en bovenlokale archiefinstellingen | -50% | 6,5 miljoen |
| Landelijke (ingedeelde) erfgoedbibliotheken | -100% | 1 miljoen |
| Erfgoedcellen | -30% | 2.6 miljoen |
| Hervorming Bovenlokaal Cultuurdecreet | 4.7 miljoen | |
| Sociaal-Cultureel Volwassenenwerk | -7,3% | 6.1 miljoen |
| Provinciale Archeologische Musea (subsidies op naam) | stopzetting | 3.9 miljoen |
| Collectie Bulskampveld (subsidie op naam) | uitdoving | 101.000 |
| Bozar (subsidie op naam) | stopzetting | 762.000 |
| Gedecentraliseerd administratieve dienst (DAB) Masereel en Alden Biesen | uitkanteling | 680.000 |
| Innovatieve partnerprojecten | stopzetting | 380.000 |
| Organisaties met een bijzondere opdracht | 1.8 miljoen | |
| Rationalisatie en hervorming tussenstructuren (culturele bovenbouw) | 5 miljoen | |
| Stimuleringsmiddelen | 5 miljoen | |
| Infrastructuur | 4.5 miljoen | |
| TOTAAL | 47 miljoen |